KVAN steunt internationale beroepsgroep over zorg interpretatie Amerikaanse wet

Fundamenteel principe onder druk
Aanleiding vormt een advies dat op 1 april door het Office of Legal Counsel (OLC) van het Amerikaanse Ministerie van Justitie aan het Witte Huis is gegeven. Volgens dit advies zou de PRA ongrondwettelijk zijn, waardoor de president presidentiële documenten in feite als persoonlijk privébezit zou kunnen behandelen. Dat schrijft SAA in hun verklaring. SAA: ‘Deze mening is gebaseerd op een zeer selectieve interpretatie van de geschiedenis van de PRA.’

De PRA vormt juist een essentieel fundament voor het beheer van presidentiële archieven als overheidsinformatie. Omdat de Verenigde Staten internationaal vaak als referentiepunt gelden voor democratische rechtsstatelijkheid en informatiebeheer, hebben dergelijke interpretaties ook bredere betekenis en mogelijke doorwerking in andere landen.

Zoals door de SAA wordt benadrukt, raakt deze ontwikkeling aan een principiële kwestie: informatie die voortkomt uit publiek gefinancierd handelen is geen privébezit, maar behoort toe aan de samenleving.

Risico’s voor transparantie en rechtsstaat
Het duurzaam beheren, beschermen en toegankelijk houden van deze informatie is cruciaal voor transparantie, verantwoording en democratische controle. Wanneer dit uitgangspunt verschuift van publieke verantwoordelijkheid naar persoonlijk eigenaarschap, ontstaat een fundamenteel risico. Informatie kan verdwijnen, ontoegankelijk worden of selectief worden beheerd. Dat raakt niet alleen historisch onderzoek, maar ook de journalistiek en de rechtspositie van burgers in het heden.

Ook in Nederland en Europa is het van belang alert te blijven op dit principe. Wet- en regelgeving rond overheidsinformatie staat niet op zichzelf, maar wordt beïnvloed door bredere juridische en bestuurlijke ontwikkelingen. KVAN onderstreept daarom het belang van robuuste wet- en regelgeving die waarborgt dat overheidsinformatie duurzaam behouden blijft en toegankelijk is, juist om overheden controleerbaar te houden.

Archieven vormen het geweten van de democratie
‘Archieven zijn geen bijzaak’, aldus KVAN. ‘Zij vormen het geheugen én het geweten van de democratie. Het is essentieel dat dit uitgangspunt, nationaal en internationaal, onverminderd wordt beschermd.’ Daarom steunt KVAN de verklaring van de SAA.

Meer informatie
> Verklaring SAA
> PRA
> Meer over SAA