Trefwoorden
Het ICA Forum van Nationale Archivarissen (FAN) organiseert het webinar “Internationale samenwerking vieren: bouwen aan een gezamenlijke toekomst”. Dit evenement, dat plaatsvindt op dinsdag 27 oktober 2026 van 13:30 tot 15:00 uur CET, brengt sprekers van nationale archieven samen met gasten van het ICA Forum van Beroepsverenigingen (FPA). Marc Holtman, bestuurslid KVAN, spreekt over de KVAN pilot Tot op de Bodem!.
Het webinar verkent verschillende benaderingen van internationale samenwerking binnen de archiefsector, met presentaties over de Historische Database van Suriname, geautomatiseerde toegang tot ongestructureerde archieven, grensoverschrijdend leiderschapsonderwijs en een gezamenlijke digitale infrastructuur voor Europese archieven.
Een decennium van samenwerking: de Historische Database van Suriname, door Rita Tjien Fooh en dr. Coen van Galen
Sinds 2016 werkt het Nationaal Archief van Suriname (NAS) samen met academici van de Anton de Kom Universiteit van Suriname en de Radboud Universiteit in Nederland aan het creëren van doorzoekbare databases van bevolkingsregisters. Hieronder vallen onder meer de slavenregisters en burgerlijke registers van Suriname, die de periode van 1830 tot de jaren vijftig van de twintigste eeuw beslaan. Al deze databases zijn via de website van het NAS beschikbaar gesteld als open-access bronnen voor zowel onderzoekers als het algemene publiek. In deze presentatie bespreken we de kansen en risico’s die gepaard gaan met een dergelijke langdurige samenwerking tussen zeer uiteenlopende partners, die elk hun eigen doelen en behoeften hebben.
Tot op de bodem!: geautomatiseerde ontsluiting van ongestructureerde archieven – door Marc Holtman
In 2025 en 2026 startte de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland (KVAN) een project waarin 21 archiefinstellingen de uitdaging aangingen om te onderzoeken of ongestructureerde archieven via automatisering toegankelijk kunnen worden gemaakt. De instellingen werkten samen om 250 strekkende meter archiefmateriaal te digitaliseren en door middel van geautomatiseerde transcriptie doorzoekbaar te maken. Vervolgens ontwikkelden de deelnemers een op AI gebaseerde applicatie die op basis van deze transcripties metadata in allerlei vormen genereert. Het unieke aan dit project is dat de software is ontwikkeld door specialisten uit verschillende instellingen – met expertise in zowel archiefwezen als technologie – samen te brengen, zonder tussenkomst van of afhankelijkheid van externe partijen. De applicatie is inmiddels gereed als ‘MVP’ (Minimum Viable Product) en zal in 2027 verder worden doorontwikkeld. KVAN vervult een leidende, coördinerende rol in dit project.
Het initiatief maakt deel uit van het concept ‘Het archief als nutsvoorziening’ van KVAN, waarbij de sector gezamenlijk vormgeeft aan de uitvoering en het concept in de praktijk brengt. Dit gebeurt door middel van ‘best practices’, discussiesessies en innovatieprojecten, waarin instellingen samenwerken aan concrete casussen.
Van feedback naar de toekomst: een visie op leiderschapsonderwijs voor archivarissen over de grenzen heen – door Brenda Gunn
Tijdens het congres van de International Council on Archives (ICA) in 2025 in Barcelona vroegen vertegenwoordigers van het Amerikaanse Archives Leadership Institute (ALI) aan internationale archivarissen in hoeverre zij toegang hebben tot onderwijs op het gebied van leiderschap. Slechts drie van de vijftien vertegenwoordigde landen gaven aan over een specifiek programma hiervoor te beschikken. Volgens de deelnemers zou een ideaal programma onderwerpen moeten bevatten als de basisprincipes van management, emotionele intelligentie, interculturele samenwerking, betrokkenheid bij de gemeenschap en digitale geletterdheid. Voor leiderschap in tijden van verandering benadrukten zij het belang van de menselijke factor, transparantie en partnerschap. Deze presentatie deelt de resultaten van dit onderzoek en belicht het ALI-model: een programma voor archivarissen halverwege hun loopbaan, gebaseerd op een ethiek van zorg en de overtuiging dat archivarissen vanuit hun eigen positie leiderschap kunnen tonen. Tot slot wordt verkend welke kernelementen van een leiderschapsprogramma universeel zouden kunnen zijn.
Van portaal naar platform: bouwen aan een gezamenlijke toekomst voor Europese archieven – door Stefan Nellen
Al meer dan tien jaar stelt Archives Portal Europe (APE) archiefinstellingen in heel Europa in staat om informatie over hun collecties samen te brengen en toegankelijk te maken, over institutionele en nationale grenzen heen. Deze presentatie vertrekt vanuit die ervaring om een bredere vraag te verkennen: hoe kan een gedeelde digitale infrastructuur ook nieuwe vormen van samenwerking tussen archieven mogelijk maken?
Aan de hand van de ervaringen van APEF (Archives Portal Europe Foundation) geeft Stefan Nellen een korte introductie op Archives Portal Europe, het bijbehorende samenwerkingsmodel en de huidige ontwikkelingen op gebieden als meertalige toegang, de presentatie van primaire bronnen en opkomende technologieën. Vervolgens blikt hij vooruit op een aantal vraagstukken die APEF verkent in het kader van zijn toekomstige strategie: kan APE evolueren van een portaal naar een knooppunt voor archiefdiensten? Kan een gedeelde infrastructuur archieven helpen bij het ontwikkelen, testen en hergebruiken van functionaliteiten die individueel lastig te realiseren zouden zijn? En op welke manier kan APE bijdragen aan een sterkere samenwerking tussen nationale archieven en andere Europese archiefnetwerken?
In plaats van een kant-en-klaar model te presenteren, gebruikt deze presentatie het concept van de verschuiving van portaal naar platform om na te denken over hoe internationale archiefsamenwerking er in de komende jaren uit zou kunnen zien – en hoe Europese archieven gezamenlijk doelen kunnen bereiken die zij in hun eentje minder effectief zouden kunnen realiseren.
Aanmelden