Reactie KVAN internetconsultatie Wet afbouw interlandelijke adoptie en vereenvoudiging identiteitsherstel

In een brief aan minister Van Weel reageren wij op de wijze waarop in wetsvoorstel en MvT de omgang met het herstellen en bewaren van de adoptiedossiers, het recht op toegang ertoe en de inzage erin worden geregeld. Dit raakt aan onze beroepscode, die ons opdraagt het gebruik van archieven breed te bevorderen, onpartijdig diensten te verlenen aan iedereen die erom vraagt, en de behandeling van archiefmateriaal te verantwoorden.

Als archiefinstellingen hebben wij te maken met de vraag van geadopteerden naar bronnen voor hun afkomst en kennen daarom de gevoeligheid rond dit onderwerp. Het is immers cruciaal voor hen, net als voor ons allemaal, om hun afkomst, identiteit en rechten zoals het recht op hereniging met hun biologische ouders te kennen. Daarom vinden wij het van belang dat in de wet optimaal recht wordt gedaan aan hun verlangen om te begrijpen wat er met het adoptiedossier gebeurt, om welke redenen, en om inspraak op dit proces te hebben.

Ook willen wij als beroepsgroep zo goed mogelijk worden toegerust voor dienstverlening aan deze groep, met inachtneming van de gevoeligheden. Wij willen kunnen uitleggen hoe en waarom de overbrenging naar onze archiefinstellingen is verlopen. In onze ogen zijn beide zaken met dit wetsvoorstel nog onvoldoende geregeld.

Conclusie en voorstel concrete maatregelen KVAN
Er zijn vier punten in het wetsvoorstel met betrekking tot de adoptiedossiers waarop wij reageren. Als KVAN pleiten wij ervoor het wetsvoorstel aan te passen op de volgende 8 punten:

1. Maak het hoe en waarom van het proces van overbrenging van adoptiedossiers naar het Nationaal Archief (NA) – zoals nu voorgesteld via uw ministerie – in de MvT of elders helder inzichtelijk voor de doelgroep, de geadopteerden en voor het parlement. Houd rekening met het wantrouwen tegenover de overheid dat bij de doelgroep leeft;
2. Betrek vertegenwoordigers van geadopteerden en deskundigen op het terrein van adoptie bij de overbrenging naar het ministerie en vervolgens naar het NA. Dit vanuit het perspectief van de privacybescherming van de betrokkenen en de mogelijkheid tot inzage door niet-geadopteerden. Ook dit om bestaand wantrouwen niet verder te voeden;
3. Voeg aan artikel 3.2 de mogelijkheid toe, dat documenten van andere overheidsinstellingen worden toegevoegd aan het ‘centrale dossier’ zonder zware vervreemdingsprocedure via OCW. Voeg tevens aan dit artikel toe, dat aanvulling van het dossier ook gewenst is om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van elke adoptie;
4. Herformuleer de stelling in de MvT over buitenlandse adoptiedocumenten. Zoals het er nu staat is eruit af te leiden dat buitenlandse partijen zijn uitgesloten van aanleveren van nieuwe documenten aan het Nederlandse ‘centrale adoptiedossier’. Dit staat haaks op de bedoeling van het wetsvoorstel om geadopteerden zoveel mogelijk toegang tot informatie en context te geven over hun afkomst. Hierbij hoort ook informatie uit het buitenland;
5. Om toegang tot de dossiers voor elke betrokkene zo gemakkelijk mogelijk te maken, adviseren wij om de toegang niet alleen bij het NA in Den Haag, maar ook bij de RHC’s in de provinciehoofdsteden te realiseren, vergelijkbaar met de voorziening voor het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR);
6. Geef duidelijke richtlijnen voor archiefinstellingen over de toegang tot adoptiedossiers, met centraal de vraag: welk recht prevaleert, dat van de geadopteerde of dat van derden die in de dossiers voorkomen, en hoe hiermee om te gaan in de praktijk?
7. Regel de ondersteuning van de betrokken geadopteerden bij hun archiefonderzoek. Vanwege de grote emotionele impact kan dit niet alleen aan de medewerkers van archiefdiensten worden overgelaten. Er kan gebruik worden gemaakt van de richtlijn van de International Council on Archives;
8. Neem een bepaling in het wetsvoorstel op, in samenwerking met uw collega van Buitenlandse Zaken, om geadopteerden meer rechten te geven op toegang tot hun adoptiedossiers in het buitenland.

Wij hopen met deze reactie, voorstellen en suggesties een bijdrage te hebben geleverd aan het herstel en de toegankelijkheid van deze dossiers. Het is voor geadopteerden van groot belang dat recht wordt gedaan aan hun verleden en toekomst. Het dossier is in die zin nog lang niet afgesloten.

Meer informatie
> Lees de brief met de reactie van KVAN
> Internetconsultatie 
> Info wetsvoorstel